سيد جمال الدين الحسيني الأفغاني
101
مجموعه رسائل و مقالات ( فارسى )
فضائل دين اسلام اگر غور نمائيم در اديان ، هيچ دينى نخواهيم ديد كه مانند دين اسلام براساس محكم متقن نهاده شده باشد . زيرا كه عروج امم بر مدارج كمالات و صعود شعوب بر معارج معارف و ارتقاء قبائل بر مراقى فضائل و اطلاع طوائف انسانها بر دقائق حقائق و استحصال آنها سعادت تامّه حقيقيّه را در دار دنيا و آخرت ، موقوف است بر امورى چند : اول آنكه بايد لوح عقول امم و قبائل از كدورات خرافات و زنگهاى عقايد باطله هميشه پاك بوده باشد ، زيرا آنكه عقيده خرافيّه ، حجابى است كثيف كه علىالدوام حائل مىشود درميانه صاحب آن عقيده و ميانه حقيقت و واقع و او را بازمىدارد از كشف نفسالامر ، بلكه چون خرافى را قبول كرد ، عقل او را وقوف حاصل شد و از حركات فكرى سرباز زد ، پس از آن حمل مثل بر مثل كرده ، تمام خرافات و اوهام را قبول خواهد نمود و اين موجب آن مىشود كه از كمالات حقّه دورافتد و حقائق اكوان بر او پوشيده ماند ، بلكه سبب خواهد شد كه تمام عمر خود را به اوهام و وحشت و دهشت و خوف و بيم بگذارد و از حركت طيور و جنبش بهائم ، در لرزه افتد و از هبوب رياح و آواز رعد و درخشيدن برق مضطرب گردد و بهواسطه تطيّرات و تشئمّات ، از غالب اسباب سعادت خود ، بازماند و هر حيلهباز و مكّار و دجّالى را گردن نهد . و كدام شقا و بدبختى و سوءعيش از اينگونه زندگى بدتر خواهد بود ؟ و دين اسلام ، اول ركن او اين است كه عقول را بهصيقل توحيد و تنزيه ، از زنگ خرافات و كدر اوهام و آلايش و هميّات ، پاك سازد .